Creu fframwaith ar gyfer polisi cymunedau i Gymru: galwad am straeon a syniadau

Dros y 15 mlynedd diwethaf, mae mudiadau cymunedol a gwirfoddol ledled Cymru wedi chwarae rhan gynyddol bwysig – wedi’i gyflymu gan galedi, newidiadau demograffig ac effeithiau’r pandemig – yn y gwaith o ddarparu cymorth i’n cymunedau, gan gynnwys lliniaru tlodi ac iechyd meddwl i ddiogelu’r amgylchedd lleol. 

Er bod y sefydliadau hyn wedi camu i’r adwy, yn enwedig mewn ardaloedd difreintiedig, maent yn aml yn wynebu rhwystrau strwythurol wrth geisio gweithio ochr yn ochr â’r sector cyhoeddus. Does dim polisi cenedlaethol cydlynol i gydnabod, cefnogi na buddsoddi’n strategol yn y sector, felly mae mwy a mwy o risg o ran darnio, colli cyfleoedd a pheidio â chymryd mantais o botensial cymunedol.  

Ynghyd â CGGC a’r Ymddiriedolaeth Adeiladu Cymunedau, mae New Local wedi lansio galwad am straeon a syniadau i archwilio dulliau lleol sy’n ceisio newid hyn. 

Gwybodaeth am y prosiect

Nod y prosiect hwn yw datblygu fframwaith ar gyfer polisi cymunedau i Gymru. Fel rhan o hyn, rydyn ni’n gwahodd cyfraniadau gan bartneriaid yn y sector gwirfoddol, cymunedol a chyhoeddus yn ogystal â llunwyr polisïau i’n helpu i greu set gref o ganfyddiadau ac argymhellion. 

Er mwyn dechrau’r sgwrs, rydyn ni wedi datblygu rhai egwyddorion rydyn ni eisiau eu llunio ymhellach gyda phobl sy’n gweithio ledled Cymru. Yn seiliedig ar ein hymchwil cychwynnol, mae’r egwyddorion hyn yn fan cychwyn a allai agor trafodaeth bellach i’n helpu i ddatblygu fframwaith ar y cyd i gefnogi a galluogi sectorau gwirfoddol a chymunedol ffyniannus a chynaliadwy ledled Cymru sy’n seiliedig ar gydweithio dwfn â phartneriaid yn y sector cyhoeddus. 

Er mwyn gwireddu’r egwyddorion hyn, rydyn ni am eich gwahodd i ddychmygu beth allai fod yn bosibl pe baent ar waith. 

• Dychmygwch… pe bai gennym weledigaeth ar y cyd ar gyfer sut gallai’r sector cyhoeddus weithio gyda phartneriaid gwirfoddol a chymunedol, gan ddefnyddio’r sgiliau a’r safbwyntiau unigryw sydd ar draws systemau lleol i sicrhau canlyniadau effeithiol.
• Dychmygwch… pe bai gennym ddiwylliant dyfnach ar y cyd ar draws y sector cyhoeddus, y sector gwirfoddol a’r sector cymunedol a oedd yn gwerthfawrogi ac yn cymell dysgu, arbrofi, rhannu risg ac arloesi. 
• Dychmygwch… pe bai gan bartneriaid sy’n gweithio gyda’i gilydd mewn systemau lleol fwy o amser a chapasiti i adeiladu a chynnal marchnadoedd lleol cryf ac amrywiol sy’n ymateb i anghenion pobl a chymunedau lleol, wedi’u hadeiladu ar ymddiriedaeth a chydweithio yn hytrach na chystadleuaeth, gan helpu i greu sector ffyniannus a chynaliadwy ledled Cymru.
• Dychmygwch… pe bai gan bartneriaid yn y sectorau gwirfoddol a chymunedol fwy o hyblygrwydd i lunio dulliau gweithredu tymor hir ar gyfer pobl a chymunedau lleol wedi’u cefnogi gan gyllid, adnoddau a chysylltiadau. 
• Dychmygwch… pe baem yn ail-fframio’r ffordd mae adnoddau’n cael eu dosbarthu a’u defnyddio i wireddu potensial cymunedau lleol yn llwyr a darparu dulliau cynaliadwy o ymyrryd ac atal yn gynnar.

Dychmygwch… pe bai gennym ffocws cyfunol cryfach ar ganlyniadau sy’n seiliedig ar leoedd ac sy’n canolbwyntio ar bobl sy’n cwmpasu blaenoriaethau sefydliadol ac adrannol, a seilos.

Rydyn ni eisiau clywed gennych chi

Mae’r prosiect hwn yn uchelgeisiol iawn ac yn edrych tua’r dyfodol gyda ffocws cryf ar ganfod lle mae’r creadigrwydd, yr egni a’r arloesedd heddiw er mwyn i ni fod yn gallu creu argymhellion y gellir gweithredu arnynt i gefnogi newid hirdymor a chynaliadwy yn y system. 

Gwyddom fod yr egwyddorion hyn eisoes ar waith mewn rhai mannau a’u bod yn ein galluogi i gyflwyno mentrau gwych ledled Cymru. Rydyn ni hefyd yn gwybod bod yr egwyddorion hyn yn fan cychwyn. Dyna pam rydyn ni eisiau gwahodd pobl i gysylltu i rannu eu straeon am ble a sut mae’r egwyddorion hyn yn ymddangos yn eu gwaith nhw er mwyn i ni fod yn gallu dechrau deall y gwahanol amodau sy’n galluogi pobl a sefydliadau i weithio fel hyn. Rydyn ni hefyd eisiau clywed gan bobl am eu profiadau nhw o rwystrau sy’n eu hatal rhag gweithio fel hyn a chlywed eich syniadau am sut gallem ni eu goresgyn.  Rydyn ni’n chwilio am enghreifftiau o bob rhan o’r sector cyhoeddus, y sector gwirfoddol, busnesau lleol neu gymunedau eu hunain (neu unrhyw gyfuniad o’r rhain).

Bydd eich barn chi’n helpu i lywio cyfeiriad y prosiect a’n canfyddiadau. Byddem wrth ein bodd yn clywed am unrhyw brosiectau rydych chi’n ymwneud â nhw, yn ogystal â’ch syniadau a’ch profiadau chi ar y pwnc yma. 

Cyfrannu at ein galwad am straeon a syniadau

Rydyn ni’n awyddus i ddysgu am arferion a dulliau gweithredu presennol ledled Cymru – mae hyn yn cynnwys gwaith sydd wedi dod i ben yn ddiweddar a gwaith sy’n dal i fynd rhagddo (gan gynnwys yn y camau cynnar). 

Byddem yn croesawu cyfraniadau gan bobl sy’n gweithio mewn cynghorau, y GIG, sefydliadau lleol eraill yn y sector cyhoeddus, mudiadau gwirfoddol a chymunedol, grwpiau cymunedol, a sefydliadau eraill yn lleol ac yn genedlaethol sy’n gweithio i ddarparu dulliau gweithredu sy’n canolbwyntio ar y gymuned ar draws amrywiaeth o feysydd polisi, gan gynnwys llesiant, cydlyniant, lliniaru tlodi, adfywio a chynaliadwyedd amgylcheddol.

Gallwch gyfrannu drwy ymateb i’r cwestiynau ar y ffurflen isod.

Fel arall, os byddai fformat cyflwyno gwahanol, fel sain, yn fwy hygyrch i chi, neu os oes gennych chi atodiadau yr hoffech chi eu rhannu’n uniongyrchol â thîm y prosiect, anfonwch e-bost i callforevidence@newlocal.org.uk.

Bydd yr alwad am straeon a syniadau yn cau ddydd Gwener 8 Mai 2026 

Beth fydd yn digwydd nesaf?  

Dros y misoedd nesaf, byddwn yn adeiladu ar ein galwad am straeon a syniadau gyda chyfres o weithdai cyfranogol. Byddwn yn myfyrio gyda chyfranogwyr ar ymarfer a dysgu presennol, a byddwn yn edrych yn fanwl ar ein hegwyddorion, gan ein helpu i adeiladu ar y dulliau presennol a chamu y tu hwnt iddynt. Fel rhan o’r sesiynau hyn, byddwn yn defnyddio profiad ac arbenigedd cyfunol cyfranogwyr i helpu i nodi beth fyddai ei angen i droi’r weledigaeth hon ar gyfer y dyfodol yn realiti ymarferol.

Yn ystod yr haf, byddwn yn cyhoeddi adroddiad yn rhannu’r hyn rydyn ni wedi’i ddysgu o’r prosiect ochr yn ochr â chyfres o argymhellion ymarferol ar gyfer llunwyr polisïau sy’n gweithio’n lleol ac yn genedlaethol ledled Cymru.

Join our mailing list